E-Ticaretin Göz Alıcı Konforu ve Derinlerdeki Maliyet Yükü
Günümüzün dijitalleşen dünyasında, tek tıkla alışverişin sunduğu kolaylık ve ardından gelen ‘tek tıkla iade’ imkanı, tüketiciler için büyük bir konfor alanı yaratıyor. Ancak bu görünürdeki basitliğin ardında, hem işletmelerin kasalarını zorlayan hem de gezegenimizi olumsuz etkileyen devasa bir lojistik operasyonu yatıyor. habersokak.com.tr olarak, hızla büyüyen ve ‘iade ekonomisi‘ olarak adlandırılan bu yeni düzenin hem ekonomik hem de çevresel boyutlarını mercek altına aldık.
Üretimden Daha Maliyetli Bir Süreç: İadenin Lojistik Çilesi
Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, bu konudaki çarpıcı tespitlerini paylaştı. Pala’ya göre, birçok durumda bir giyim ürününün (örneğin bir kazak) iade süreci, o ürünün tek bir biriminin üretim maliyetinden çok daha yüksek bir operasyonel yük oluşturuyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etmeye yöneltebiliyor. Bu da hem kaynak israfına hem de ciddi bir çevresel soruna yol açıyor.
Tersine Lojistik: E-Ticaretin Karmaşık Sınavı
Çevrimiçi alışverişin hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte, tüketiciler için bir kolaylık olan iade süreçleri, lojistik sektörü için adeta bir kâbusa dönüştü. Özellikle giyim sektöründe yaşanan yüksek iade oranları, ‘tersine lojistik’ kavramını kaçınılmaz bir şekilde gündeme getirdi. Dr. Pala, masum görünen bir iade işleminin, ürünün üretim maliyetini aşan bir operasyonel yük ve önemli bir karbon ayak izi oluşturarak ciddi çevresel sorunlara neden olabileceği konusunda uyarıyor. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yönetilmesinin önemi her geçen gün daha da belirginleşiyor.
Tek Bir İadenin Ardındaki Görünmeyen Operasyon
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, basit bir işlem gibi görünse de aslında toplama, taşıma, detaylı kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi birçok katmanı içeren karmaşık bir süreci tetikliyor. Dr. Pala, bu sürecin maliyetine dikkat çekerek, ‘Örneğin bir kazağın üretim aşaması, ölçek ekonomileri sayesinde genellikle daha uygun maliyetlidir. Ancak iade edilen bir ürün için gerçekleştirilen adımlar, tekil bazda çok daha yüksek bir maliyete sahip olabiliyor. Bu durum, bazı firmaların iade edilen ürünleri tekrar satmak yerine imha etmeyi tercih etmesine neden olabiliyor’ açıklamasında bulundu.
Karbon Ayak İzi Büyüyor: ‘Uyar, Geri Gönder’ Rahatlığının Bedeli
Tüketicilerin en sık tercih ettiği iade nedenlerinden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi bir çevre kirliliğine yol açıyor. Tüketicinin ‘uymazsa nasıl olsa geri gönderirim’ şeklindeki rahat yaklaşımı, aslında arka planda farkında olunmayan büyük bir karbon ayak izi yaratıyor. Dr. Pala, bu durumu şöyle özetliyor: ‘Bir ürün, kargo ile önce toplama merkezlerine, ardından ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınıyor, yeniden paketleniyor ve stoklanıyor. Sonrasında ise başka bir sevkiyata hazırlanıyor. Özellikle moda perakendeciliğinde, bu iade süreci boyunca ürün başına oluşan karbon salınımı, ilk sevkiyat sırasındaki emisyonu bile aşabiliyor. Bu da sektörde büyük bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin normal karşıladığı ‘uymazsa geri gönder’ kararı, aslında ciddi bir çevresel maliyet yaratıyor ve iade ekonomisi süreçlerinin sürdürülebilirlik açısından yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.’
Çözüm Stratejik İyileştirmede: Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin
Dr. Pala, bu zorluğun üstesinden gelmenin yolunun stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurguluyor. ‘Tersine lojistik süreçleri dikkatli ve planlı bir şekilde yürütüldüğünde, taşıma planlaması, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısındaki iyileştirmelerle riskler minimize edilebilir’ diyen Dr. Pala, sözlerini şöyle tamamladı: ‘Doğru yönetilen tersine lojistik, hem operasyonel verimliliği artırır hem de sürdürülebilirlik hedeflerimizle tam uyum sağlar. Bu, hem işletmeler hem de gezegenimiz için kazan-kazan durumu yaratacaktır.’
