‘Al Fadimem’ Türküsünün Derin Tarihi ve Acı Hikayesi Aydınlandı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sınırları içerisinde yıllardır dilden dile dolaşan ve yüreklere dokunan ‘Al Fadimem‘ türküsünün ardındaki gerçek hikaye, titiz bir çalışma ile gün yüzüne çıkarıldı. Bu önemli kültürel mirasın izini süren proje, türkülerin zaman içindeki değişimini ve yaşanmışlıklarını gözler önüne seriyor.
TÜBİTAK Destekli Proje ile Tarihe Yolculuk
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında hayata geçirilen çalışma, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütüldü. ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adı verilen proje, ‘Al Fadimem‘ türküsünün kökenine inerek, ilk sözlerini ve gerçek öyküsünü birinci elden kaynaklarla belgelemeyi amaçladı.
Efe Kadir ve Fadime’nin Hüzünlü Sevda Öyküsü
Yapılan saha çalışmaları ve görüşmeler, türkünün kahramanları olan Efe Kadir ve Fadime’nin dokunaklı hikayesini ortaya koydu. Yetim ve yoksul olmasından dolayı düğün yapma imkanı bulamayan Efe Kadir’in, sevdiği Fadime’yi kaçırma kararı aldığı belirtildi. Fadime’nin de bu kaçışa gönüllü olarak razı geldiği ifade edildi. Ancak, dönemin koşullarında resmi kayıtlarda yaşı küçük gösterilen Fadime’nin ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bu acı ayrılık, Fadime’nin başka biriyle evlendirilmesiyle pekişti. Efe Kadir’in cezaevinde yaşadığı derin üzüntü ve özlemi dile getirdiği türkülerden biri de ‘Al Fadimem‘ oldu.
40 Yıllık Ses Kaydı Kilit Rol Oynadı
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının gün yüzüne çıkmasıydı. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, türkünün orijinal sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıdı.
Türkülerin Zaman İçindeki Dönüşümü Belgelendi
Saha çalışmaları neticesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak, daha önce hiçbir yerde kayıt altına alınmamış kıtaların da derlendiği anlaşıldı. Bu sayede, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaklar boyunca aktarılırken geçirdiği söz ve anlam değişimleri, somut verilerle belgelenerek halk kültürü alanındaki önemli bir boşluk dolduruldu. Haber Sokak olarak, bu tür değerli kültürel çalışmaların takipçisi olmaya devam edeceğiz.
